DMCA, DSA i dyrektywa e-commerce – porównanie

Te trzy pojęcia bywają używane zamiennie w rozmowie, choć wcale zamienne nie są. Mają różne wyzwalacze, różnych adresatów i — co najważniejsze — różny zakres terytorialny. To materiał referencyjny, a nie argumentacja; nie stanowi porady prawnej, a tam, gdzie toczy się realny spór, potrzebny jest prawnik w danym kraju, a nie strona internetowa.

Trzy akty prawne obok siebie

Porównanie trzech aktów prawnych

Akt prawny	Pochodzenie	Wiąże dostawcę za granicą	Co faktycznie robi
DMCA — 17 U.S.C. § 512	Stany Zjednoczone	Nie	Tworzy wyłączenie odpowiedzialności, uzależnione od stosowania procedury notice-and-takedown. Prawo krajowe, a nie traktat, bez mechanizmu eksterytorialnego usuwania treści.
Dyrektywa e-commerce 2000/31/WE	Unia Europejska	Nie	Uzależnia ochronę przed odpowiedzialnością od niezwłocznego działania po powzięciu wiedzy. Dotyczy usług społeczeństwa informacyjnego mających siedzibę w państwie członkowskim.
Digital Services Act (EU) 2022/2065	Unia Europejska	Czasami	Dodaje mechanizmy zgłoszeń, terminy i zaufane podmioty sygnalizujące. Obejmuje pośredników oferujących usługi w Unii, co jest szerszym kryterium niż siedziba.

DMCA — 17 U.S.C. § 512

Najbardziej błędnie rozumiany z trzech, w dużej mierze dlatego, że jego nazwa bywa używana jako czasownik. Section 512 nie nakazuje nikomu niczego usuwać. Oferuje dostawcom wyłączenie odpowiedzialności (safe harbour) za naruszenia popełniane przez ich użytkowników i uzależnia to wyłączenie od spełnienia kilku warunków — w tym wyznaczenia pełnomocnika, niezwłocznego reagowania na prawidłowo sformułowane powiadomienia oraz zamykania kont osób notorycznie naruszających prawo w odpowiednich okolicznościach.

Praktyczną konsekwencją jest bodziec, a nie nakaz. Amerykański dostawca, który ignoruje powiadomienie, nie popełnia przez to przestępstwa; traci jedynie linię obrony, którą bardzo chciałby zachować. Ponieważ ta linia obrony jest warta więcej niż pojedynczy klient, racjonalnym posunięciem jest zawsze najpierw usunąć treść. Dlatego usuwanie wydaje się tam automatyczne: system jest tak zaprojektowany, by było to najtańsze rozwiązanie.

Kontrpowiadomienie na podstawie § 512(g) służy przywróceniu materiału, który został usunięty. Tam, gdzie nic nie zostało usunięte, nie ma czego kontrować — dlatego dostawcy spoza Stanów Zjednoczonych zwykle nie mają procedury kontrpowiadomienia. Byłaby to procedura bez punktu wejścia.

Dyrektywa o handlu elektronicznym

Dyrektywa 2000/31/WE przyznaje usługom społeczeństwa informacyjnego warunkową ochronę przed odpowiedzialnością: dostawca nie odpowiada za przechowywane informacje, pod warunkiem że nie ma faktycznej wiedzy o ich bezprawnym charakterze, a po powzięciu takiej wiedzy niezwłocznie działa w celu usunięcia informacji lub zablokowania do nich dostępu.

Całość opiera się na dwóch słowach. Siedziba określa, kogo dyrektywa obejmuje — dostawcę mającego stałą siedzibę w państwie członkowskim i prowadzącego tam działalność gospodarczą. A niezwłocznie jest celowo niedookreślone, co w praktyce oznacza „na tyle szybko, by sąd nie zakwestionował tego działania”, co w praktyce oznacza bardzo szybko.

Dyrektywa nie przewiduje żadnego określonego formatu powiadomienia, co bywa zaskakujące. Wiedza może dotrzeć dowolną drogą. Właśnie dlatego dostawcy działający w Unii traktują niemal każdą wiarygodnie wyglądającą wiadomość jako powzięcie wiedzy: gdy tylko wiedza zostanie powzięta, biegnie termin, a najbezpieczniejsza interpretacja niedookreślonego terminu brzmi „natychmiast”.

Akt o usługach cyfrowych

Rozporządzenie (UE) 2022/2065 nie zastępuje reżimu odpowiedzialności; nadbudowuje nad nim procedurę. Dla dostawców usług hostingowych wprowadza obowiązkowy mechanizm zgłoszenia i działania, obowiązek podawania uzasadnienia decyzji, priorytetowe rozpatrywanie zgłoszeń od zaufanych podmiotów sygnalizujących oraz — w przypadku bardzo dużych platform — zestaw obowiązków, które w ogóle nie dotyczą zwykłych dostawców hostingu.

Istotną zmianą jest test zakresu stosowania. DSA obejmuje usługi pośrednie oferowane odbiorcom w Unii, niezależnie od tego, gdzie dostawca ma siedzibę, i wymaga od dostawców spoza Unii spełniających ten test wyznaczenia przedstawiciela prawnego wewnątrz Unii. To szersze kryterium niż kryterium siedziby stosowane w dyrektywie.

To, czy przepisy obejmują danego dostawcę, zależy od tego, czy oferuje on usługi w Unii, co w rozumieniu samego rozporządzenia wymaga istotnego związku z Unią — takiego jak siedziba, znacząca liczba odbiorców tam mieszkających lub działania ukierunkowane na jedno lub więcej państw członkowskich. Dostawca bez siedziby, bez ukierunkowanych działań i bez oferty specyficznej dla Unii pozostaje poza zakresem; dostawca reklamujący się w językach państw członkowskich i wyceniający usługi w euro znajduje się w zupełnie innej sytuacji.

Który z nich sięga do dostawcy za granicą

Sprowadzając to do praktycznej odpowiedzi:

• DMCA: brak jakiegokolwiek mechanizmu wobec dostawcy spoza jurysdykcji Stanów Zjednoczonych. Powiadomienie wysłane do takiego dostawcy to korespondencja. Może to być korespondencja w pełni uprzejma i w pełni uzasadniona, ale pozostaje korespondencją.
• Dyrektywa o handlu elektronicznym: obowiązek zależy od posiadania siedziby w państwie członkowskim. Dostawca, który jej nie ma, pozostaje poza tym reżimem — a tym samym poza jego ochroną, co ma znaczenie tylko wtedy, gdy dostawcy na niej zależało.
• DSA: zależy od tego, czy dostawca oferuje usługi w Unii. To jedyny przypadek, który naprawdę warto sprawdzić, ponieważ odpowiedź nie brzmi automatycznie „nie”.

Tym, co zawsze rzeczywiście sięga do dostawcy za granicą, jest nakaz sądu jego własnej jurysdykcji. Zagraniczny wyrok nigdzie nie wykonuje się sam: musi zostać uznany lokalnie, co zwykle oznacza pomoc prawną i miejscowy sąd. Jawne, sporne, powolne — i dla większości skarżących niewarte zachodu. Ta asymetria to cały sens sprawy.

W przypadku otrzymania powiadomienia

1. Ustalić, do kogo faktycznie zostało skierowane. Jeśli dotarło za pośrednictwem dostawcy hostingu, o dalszym postępowaniu decyduje jurysdykcja tego dostawcy — nie jurysdykcja klienta ani nadawcy.
2. Sprawdzić, czy to nakaz, czy prośba. Niemal wszystkie są prośbami. Nakaz wskazuje sąd, sygnaturę sprawy i sędziego.
3. Nie odpowiadać, przyznając cokolwiek. Żaden z trzech aktów prawnych nie wymaga odpowiedzi, gdy odbiorca znajduje się poza ich zakresem, a przyznanie się ma trwałość, jakiej samo powiadomienie nie ma.
4. Zachować powiadomienie. Liczba i wzorzec zgłoszeń mają znaczenie później, zwłaszcza gdy ten sam nadawca przetwarza listę, zamiast rzeczywiście czytać daną witrynę.
5. Zasięgnąć lokalnej porady prawnej, jeśli wskazano sąd. To moment, w którym strona internetowa przestaje być użyteczna, a zaczyna być potrzebny prawnik w danym kraju.

Nasz własny sposób postępowania jest spisany, a nie opisany przymiotnikami: powiadomienie jest rejestrowane, opatrywane znacznikiem czasu, liczone i przekazywane klientowi dosłownie w ciągu 24 godzin, a w działaniu usługi nic się nie zmienia. Polityka DMCA opisuje procedurę z obu stron, a raport przejrzystości publikuje co kwartał, ile powiadomień wpływa i ile usunięć w ich wyniku nastąpiło.

Napisane przez inżynierów, którzy prowadzą tę platformę, i ponownie sprawdzone 1 miesiąc temu. Jeśli coś tu jest błędne albo nieaktualne, można to zgłosić z panelu — stamtąd pochodzi mniej więcej połowa z tych treści.